10% hogere voerwinst

Bart Janssen bouwde zijn bedrijf om naar X-Treck-stalsysteem: ‘Tien procent hogere voerwinst en minder arbeid’

„Met uitkomst in de stal heb je twee dagen meer werk bij opzet, maar daarna zes weken minder werk omdat het koppel beter te managen is. Tel daarbij op de 10 procent hogere voerwinst; mijn beslissing om beide vleeskuikenbedrijven om te bouwen was toen snel gemaakt.” Dat zegt vleeskuikenhouder Bart Janssen uit het Drentse Zuidvelde

„De financiële cijfers laten het zien. We halen een 10 procent hogere voerwinst met uitkomst in de stal”, vertelt Bart Janssen. De gemiddelde voerwinst is 80 euro per vierkante meter. De investering voor uitkomst in de stal is hiermee in 2,5 jaar terugverdiend stelt de vleeskuikenhouder. Met een 4 punten lagere voederconversie, 70 gram daggroei op wegladers, 40 procent minder medicijnen en lagere voetzoolscore levert uitkomst in de stal 10 procent meer voerwinst per vierkante meter op.

Proefstal
In 2015 herbouwde Janssen een kuikenstal en installeerde daar een X-Treck-systeem waarbij bebroede eieren in de stal uitkomen. De vleeskuikenhouder had de ontwikkelingen met de patiostallen nauwlettend gevolgd en zag de voordelen in van uitkomst op het bedrijf. „De nieuwe stal van 20.000 kuikenplaatsen was onze proefstal. De resultaten waren vanaf het begin beter. De rust van de kuikens viel direct op; een groot verschil met de andere stallen. De kuikens in de proefstal waren vitaler en makkelijker te managen en elke ronde zwaarder. De uitval was lager, minder coli- en verteringsproblemen, dus de rekensom was snel gemaakt. Financieel leverde de proefstal 4,5 tot 5 cent per kuiken meer op”, vertelt Bart. WUR voerde een aantal rondes testen uit in zijn proefstal en vergeleek de resultaten met parallelkoppels. De resultaten met uitkomen in de stal waren constant beter. In fases begon Bart het hele bedrijf om te bouwen. Vanwege het grote aantal stallen koos hij voor het X-Treck-systeem dat volledig geautomatiseerd is. „Er zijn verschillende systemen met uitkomst in de stal. De factoren tijd en arbeid zijn voor ons beperkt en daarom mede bepalend voor de keuze voor dit systeem dat flexibel en volledig oplierbaar is.” 

Gelijke cycluslengte
Een veelgehoord nadeel van uitkomst in de stal is de verlengde cyclus. Janssen draait nog steeds 7,5 rondes per jaar. Met een strakke planning en dit flexibele systeem is de cycluslengte onveranderd. „Je hebt twee dagen meer werk bij opzet en daarna zes weken minder werk omdat het koppel beter te managen is.” Op maandag en dinsdag worden de kuikens afgeleverd. Daarvoor heeft Janssen twee eigen vangmachines en huurt hij drie personen extern personeel in. Dinsdag worden de stallen schoongespoten en woensdag ontsmet. Op donderdag wordt het strooisel, turf, de stal ingereden en ’s morgens gaat de verwarming omhoog. In de middag wordt het voer met een kleine loader op het kuikenpapier gedoseerd en gaat het X-Treck-systeem naar beneden. Vrijdag telt dag min 3 aan met de opzet van de 19-daagse bebroede eieren. De vloertemperatuur is dan 28 graden Celsius en de X-Treck hangt op 1 meter hoogte. De betonvloer die nog niet op temperatuur is, heeft zo geen nadelig effect op de eieren. Bij het inschuiven van de eieren start de vleeskuikenhouder met het meten van de temperatuur van een aantal eieren. „De temperatuur van de eierschaal moet dan 36 tot 38 graden Celsius zijn, de staltemperatuur is 33 tot 34 graden”, licht Bart toe. Zaterdag is dag min 2 en kruipt een enkel kuiken al uit het ei. Op zondag, dag min 1, zijn de papierbanen met voer al mooi bezet en zie je continu kuikens uit het ei komen. Maandag is dag 0, normaliter de opzetdag van de eendagskuikens. De broedramen en lege eierdoppen worden uit de stal gehaald, de overgebleven schalen gaan door de shredder en het systeem wordt omhoog gelierd. Aan het einde van de dag is het stalbeeld als na een kuikenaflevering met dit verschil dat de kuikens altijd goed verdeeld zitten en het heel rustig is in de stal. „Bij aanlevering vanaf de broederij is het een drukte van jewelste. De kuikens maken veel geluid, ook na enkele uren in de stal als ze op zoek zijn naar voer en water. Onze ervaring is dat het in de stal nu veel rustiger is.” Als de kuikens op zondag en maandag uitkomen, is de vloertemperatuur 32 graden Celsius. „Als de eieren uitkomen loopt de temperatuur op. Dat proces moet je leren. Een juiste verdeling van de warme lucht is cruciaal. Ik werk met Wesselmann- en Multiheat-heaters; die zijn nauwkeurig te regelen. „Op dag 0, als normaal de kuikens in de stal komen, worden de broedlades met lege eierdoppen uit het systeem gehaald en wordt het systeem omhoog gelierd. Dat kost ook drie uur met vijf mensen”, licht Bart toe. Janssen laadt de koppels twee keer uit. Aan het einde van de ronde wordt het systeem schoongeblazen, ingeweekt met zeep en gereinigd.

Kostprijsgedreven
De resultaten liegen er niet om: 70 gram daggroei, bruto voederconversie 1,52, uitval van 2,5 procent en gemiddelde voetzoolscore van 10. In de afgelopen vier jaar installeerde Janssen in alle bestaande stallen het X-Treck-systeem en bouwde dit jaar nog drie nieuwe stallen, traditioneel ingericht en ook met X-Treck. „Ik werk kostprijsgedreven. Bij investeringen in verbetering van welzijn of milieu denk ik altijd ‘wat brengt het uiteindelijk op?’ Vaak gaat het hand in hand”, zegt Janssen. Met de betere resultaten, een goedkoper ei in plaats van eendagskuikens en geen of minder medicijngebruik is een gezonde terugverdientijd van 2,5 jaar makkelijk haalbaar.
De Drentse pluimveehouder investeerde de laatste jaren fors. „Onze financieel adviseur Herman van Welie is een enorme meerwaarde geweest. Je moet complexe keuzes maken. Waarin willen we investeren? Wat vinden wij belangrijk? Hoe bereiden we bouwaanvragen en financiering voor?” Janssen investeerde in een houtkachel van 1.500 kilowatt die beide bedrijven verwarmt. Houtsnippers zijn volop verkrijgbaar in de regio; op het bedrijf ligt een jaarvoorraad. Ook investeerde hij in een nieuwe vangmachine; breder, sneller en diervriendelijker. „We laden nu voor 1,5 cent per kuiken in plaats van 3,5 cent”, zegt Bart. De nieuwe stallen hebben extra stoffilters. „Dat was qua vergunning niet noodzakelijk maar dat doen we voor de omgeving.”

Groot netwerk
Open en transparant werken kenmerkt Bart. Via de Finse Driehoek, een samenwerking tussen vleeskuikenhouders en Vitelia Voeders, is hij een jaar of zes geleden anders gaan werken op voergebied. „Een open en transparante voersamenstelling. Overleg met toeleveranciers van voeradditieven en overleg over wat wij waarnemen in de stal. En direct ingrijpen als het nodig is”, legt Bart uit. Elke ronde voert hij een keer sectie uit samen met Elanco: vastleggen, vergelijken en trends signaleren. „Elk half jaar evalueren we dit en combineren we kennis en voer voor verdere verbetering van de resultaten.” Bart heeft inmiddels een groot netwerk in de pluimveehouderij en maakt daar veel gebruik van. „Zorg dat je dat hebt als zelfstandig ondernemer. Doe kennis op en deel die. Via mijn bedrijf maar ook via BIG Challenge, mijn tweede netwerk, spreek ik veel mensen en doe je nieuwe ideeën op. Daar groei je van als ondernemer.” De Drentse vleeskuikenhouder was uitgenodigd voor het congres Early Feeding op VIV Asia in Bangkok om als praktiserend pluimveehouder te vertellen over zijn ervaringen met uitkomst in de stal. Janssen: „Heel interessant. Ik ben blij dat we in Nederland als zelfstandige ondernemers kunnen werken. In het buitenland is dat vaak niet zo. Het is goed om eens over de grens te kijken. Uitkomst in de stal is weer een van de voorbeelden waarin we als pluimvee Nederland voorop lopen. De rest van de wereld vindt het heel interessant maar wij hebben de voorsprong. Dat moeten we blijven benutten en gebruiken. Door open en transparant samen te werken kunnen we dat bereiken.”

Tekst: Monique van Loon